Giriş:
Ticari davaların daha hızlı ve etkin çözülmesi amacıyla, Türk Ticaret Kanunu’na eklenen yeni bir düzenleme ile, bazı ticari davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunlu hale getirilmiştir. Bu yazıda, dava şartı olarak arabuluculuk uygulamasının kapsamı, türleri ve arabulucunun sürelere ilişkin sorumlulukları ele alınacaktır.

1. Dava Şartı Olarak Arabuluculuk

Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesi ile belirli ticari davalarda arabuluculuk, dava açılmadan önce başvurulması gereken bir dava şartı olarak getirilmiştir. Bu, tarafların anlaşmazlıklarını çözmeden önce arabuluculuk yöntemine başvurmalarını zorunlu kılar.

a) Ticari Davaların Kapsamı

Arabuluculuğa başvurulması gereken ticari davalar şunlardır:

• Alacak Davaları: Bir tarafın diğer tarafa olan borcunu ödememesi nedeniyle açılan alacak davaları.
• Tazminat Davaları: Bir tarafın zarar görmesi sonucu tazminat talebinde bulunulan davalar.
• İtirazın İptali Davaları: Borçlunun alacaklıya karşı yaptığı itirazın kaldırılmasına ilişkin davalar.
• Menfi Tespit Davaları: Bir alacağın varlığının reddedilmesi amacıyla açılan davalar.
• İstirdat Davaları: Haksız yere ödenmiş bir bedelin geri talep edilmesi amacıyla açılan davalar.

Bu davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması, davanın kabul edilebilmesi için bir şarttır. Bu düzenleme, taraflar arasındaki anlaşmazlıkların mahkemeye gitmeden önce çözülmesini teşvik eder.

2. Arabulucunun Süreye İlişkin Sorumluluğu

Arabulucu, yapılan başvuruyu aldıktan sonra belirli bir süre içinde çözüm sağlamaya çalışacaktır. Bu süre, taraflar için belirli bir süre sınırı getirilerek arabuluculuk sürecinin hızlandırılması amaçlanmıştır.

a) Altı Hafta Süresi

Arabulucu, başvuruyu aldığı tarihten itibaren altı hafta içinde anlaşmazlığı çözmeyi hedefler. Bu süre, tarafların daha hızlı bir şekilde çözüm bulmalarına olanak tanır.

b) Zorunlu Hallerde Uzatma

Arabuluculuk süreci, bazı zorunlu durumlarla karşılaşabilir. Bu gibi hallerde, arabulucu süreci en fazla iki hafta uzatabilir. Bu uzatma, tarafların daha sağlıklı bir çözüm bulabilmesi için gereklidir.

3. Arabuluculuğun Önemi

Arabuluculuk, ticari davaların daha kısa sürede ve daha az maliyetle çözülmesini sağlar. Bu uygulama, mahkemelerdeki iş yükünü azaltırken, tarafların da anlaşmazlıklarını daha esnek bir şekilde çözmelerine olanak tanır. Dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması, tarafların mahkeme öncesi alternatif çözüm yollarına yönlendirilmesini teşvik eder.

Sonuç:
Ticari davalarda dava şartı olarak arabuluculuk, tarafların uzlaşmasını sağlamak için önemli bir adım olmuştur. Alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat gibi davalar için arabuluculuk sürecine başvurulması zorunlu hale getirilmiştir. Arabulucunun, başvuru tarihinden itibaren altı hafta içinde çözüm sağlaması ve gerekli durumlarda süreyi iki hafta uzatabilmesi, bu sürecin etkin bir şekilde işlemesini sağlar. Bu düzenleme, ticaret hayatındaki uyuşmazlıkların hızlı ve etkili bir şekilde çözülmesini teşvik etmektedir.