Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun, bakım alacaklısına ölünceye kadar bakım sağlamayı, bakım alacaklısının ise bakım borçlusuna bir malvarlığını veya malvarlığı değerlerini devretmeyi taahhüt ettiği bir sözleşmedir. Bu sözleşme, tarafların hak ve yükümlülüklerini belirleyerek, özellikle yaşlılık, hastalık ve bakım ihtiyaçları gibi durumlar için geçerli bir düzenleme sunar.

A. Tanım

Türk Medeni Kanunu’na göre, bu sözleşme, bakım borçlusunun, bakım alacaklısına bakım sağlama yükümlülüğü altına girmesi ve bakım alacaklısının belirli malvarlıklarını bakım borçlusuna devretmesi esasına dayanır. Ayrıca, bakım alacaklısı mirasçı olarak atanmışsa, bu sözleşmeye miras sözleşmesi hükümleri de uygulanır.

B. Şekli

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz. Bununla birlikte, devlet tarafından tanınan bir bakım kurumu tarafından yapılan sözleşmeler için yazılı şekil yeterlidir.

C. Güvencesi

Eğer bakım alacaklısı, bakım borçlusuna bir taşınmaz devretmişse, bu taşınmaz üzerinde satıcı gibi yasal ipotek hakkına sahip olur. Bu düzenleme, bakım alacaklısının alacağına güvence sağlar.

D. Konusu

Bu sözleşme kapsamında, bakım borçlusu bakım alacaklısına:

• Uygun gıda ve barınma sağlamak,
• Hastalığında özenle bakmak ve tedavi ettirmek gibi yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır.

Ayrıca, bakım borçlusu, bakım alacaklısının daha önce sahip olduğu sosyal durumuna ve alınan malların değerine göre hakkaniyet gereği ödemelerde bulunmalıdır. Bakım kurumları tarafından yapılan sözleşmelerde ise, yasal düzenlemeler ve genel hükümler geçerlidir.

E. İptali ve Tenkisi

İptal: Eğer bakım alacaklısı, bakım borçlusu nedeniyle kanuni nafaka yükümlülüğü olan kişilere karşı yükümlülüğünü yerine getiremiyorsa, bu kişiler sözleşmenin iptalini talep edebilirler. Mahkeme, iptal yerine bakım borçlusunun ifa edeceği edimlerden mahsup edilmek üzere nafaka ödemesi kararı verebilir.

Tenkis: Mirasçılar, tenkis davası açma hakkına sahiptir. Bu, özellikle bakım alacaklısının haklarının azaltılmasını isteyen mirasçılar için önemli bir düzenlemedir.

F. Sona Ermesi

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi bazı özel koşullar altında sona erebilir.

I. Önel Verilerek Fesih

Taraflar arasındaki yükümlülüklerde ciddi bir oransızlık varsa, fazla yarar sağlayan taraf, bağış amacı taşımadığını ispat edemezse, diğer taraf altı ay önceden bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebilir. Bu durumda, yapılan ödemeler geri ödenir.

II. Önel Verilmeksizin Fesih

Sözleşmeden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya sözleşmenin devamını imkansız hale getirecek durumlardan biri meydana gelirse, taraflardan biri sözleşmeyi önel verilmeden feshedebilir. Fesih durumunda, kusurlu taraf aldığı şeyi geri verir ve diğer tarafa zararını tazmin eder.

III. Bakım Borçlusunun Ölümü

Bakım borçlusu vefat ederse, bakım alacaklısı, bir yıl içinde sözleşmenin feshi için talepte bulunabilir. Ayrıca, bakım alacaklısı, bakım borçlusunun mirasçılarından, bakım borçlusunun iflası hâlinde alacaklı olduğu parayı talep edebilir.

G. Devredilemezlik, İflas ve Haciz Hâlinde İstem

Bakım alacaklısı, bakım borçlusundan aldığı hakları başkasına devredemez. Bakım borçlusu iflas ederse, bakım alacaklısı iflas masasına alacak kaydettirme hakkına sahip olur. Ayrıca, bakım alacaklısı, haciz işlemlerine katılabilir ve alacağını talep edebilir.

Sonuç

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, hem bakım borçlusu hem de bakım alacaklısı için önemli yükümlülükler ve haklar içerir. Sözleşmenin geçerliliği, şekli, feshi ve sonuçları kanunlarla belirlenmiş olup, özellikle bakım alacaklısının malvarlığını devretmesi ve bakım borçlusunun bakım yükümlülüklerini yerine getirmesi gereklidir. Taraflar arasındaki adil dengeyi sağlamak amacıyla, sözleşme düzenlemeleri oldukça detaylıdır. Bu nedenle, sözleşme yapılmadan önce, her iki tarafın da haklarını koruyacak şekilde profesyonel yardım alması büyük önem taşır.